ग्वा: पुखू

कीर्तिपुर-१ मा रहेको ऐतिहासिक ग्वा: पुखू (ग्वाः पुखू / ग्वाः पोखरी) र यसको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक महत्त्वबारे प्रस्तुत गरिएका भावना र जनविश्वासहरू अति नै रोचक र गम्भीर छन्।

​प्रस्तुत भनाइ र स्थानीय धार्मिक मान्यताहरूका मुख्य बुँदाहरूलाई यसरी बुझ्न सकिन्छ:

​पशुपतिनाथ र ग्वा: पुखूको सम्बन्ध: जनविश्वास अनुसार ग्वा: पुखूको पानी पिउने कामधेनु/गाईका कारण नै पशुपतिनाथ मन्दिरको उत्पत्ति वा उत्खनन् भएको मानिन्छ। यसै कारण पशुपतिनाथको दर्शन पूरा हुन र सम्पूर्ण पुण्य प्राप्त गर्न ग्वा: पुखूको जल अभिषेक गर्नु अनिवार्य मानिने परम्परागत धारणा रहँदै आएको छ।

​कीर्तिपुरको सांस्कृतिक मेरुदण्ड: ग्वा: पुखूलाई केवल एउटा पोखरीका रूपमा नभई कीर्तिपुरको संस्कार, चाडपर्व, र धार्मिक चक्रक्रम चलाउने मुख्य आधार (मेरुदण्ड) का रूपमा लिइन्छ।

​अस्तित्व र पहिचान: ग्वा: पुखूको अस्तित्वबिना कीर्तिपुरको सभ्यता र माटोको जीवन्तता अधुरो रहने र यहाँका कर्मकाण्डहरू आधारहीन हुने स्थानीय विश्वास छ। यस जललाई कैलाश पर्वतको जलसरह नै पवित्र र शुद्ध मानिन्छ।

​नेवार सभ्यता र कीर्तिपुरको इतिहासमा यहाँका परम्परागत पोखरी (पुखू) हरूको धार्मिक, वातावरणीय र सांस्कृतिक महत्त्व अत्यन्तै गहिरो छ। ग्वा: पुखूजस्ता सम्पदाहरूले स्थानीय लोककथा, जनविश्वास र उपत्यकाको सांस्कृतिक इतिहासलाई जीवन्त राख्न ठूलो योगदान पुर्‍याएका छन्।

प्रतिक्रिया