तराई–मधेशमा खडेरीको कहर: किसान बोतलको पानीले गर्दै सिँचाइ

जनकपुर, साउन १० —

मधेशका किसानहरू खडेरीको भयावह मारमा परेका छन्। लगातारको वर्षा अभावका कारण खेतहरू सुक्दै गएका छन् भने बिउ जोगाउन किसानहरू बोतलको पानीले सिँचाइ गर्न बाध्य भएका छन्। यो अवस्था एक तस्बिरको कथा मात्र होइन, तराई–मधेशको गम्भीर संकटको संकेत हो।

धनुषा, सिरहा, सर्लाही, महोत्तरी, रौतहट लगायतका जिल्लामा बिउ उम्रन नपाएको, धानको उत्पादन क्षति हुने खतरा, र किसानको मानसिक तथा आर्थिक अवस्था दिनप्रतिदिन कमजोर हुँदै गएको खबरहरू आइरहेका छन्। कतिपय किसानले खेतमा रोपाइँ गर्न नै सकेका छैनन्।

स्थानीय किसान रामविलास यादव भन्छन्,

“हामीलाई आकाश हेरेर बिउ रोप्नुपर्ने अवस्था छ। न वर्षा भयो, न सरकारको कुनै ध्यान। हामी आफैंले बोतलमा पानी बोकेर रोपाइँ गरिरहेका छौं।”

जलस्रोतको अभाव, सिँचाइ सुविधाको चरम कमी, र राज्यस्तरीय पहलको अभावले मधेशका किसानहरूको पीडा थपिएको हो।

धेरैजसो किसानले बैंक ऋण लिएका छन्। बिउ सड्ने, खेत बाँझो बस्ने, र उत्पादन नहुँदा ऋणको भारी झन् बढ्ने देखिन्छ।

जनताको अपेक्षा, सरकारको मौनता

सिंचाइ मन्त्रालय र प्रदेश सरकारहरूमा समेत यस विषयमा अझै ठोस कार्ययोजना प्रस्तुत भएको छैन। किसानहरूका अनुसार, यदि तत्काल राहत, वैकल्पिक सिँचाइ व्यवस्थापन र आकस्मिक योजना ल्याइएन भने खाद्य सुरक्षामै गम्भीर संकट आउन सक्ने देखिन्छ।

मानव अधिकारको सवाल पनि

पानी, खेती र जीवनको अधिकारको ग्यारेन्टी गर्दै आएको नेपालको संविधान अनुसार यस्तो खडेरीमा राज्यको सक्रिय भूमिका अनिवार्य मानिन्छ। तर अझैसम्म प्रदेश २ र केन्द्र सरकारबाट ठोस राहत कार्यक्रम घोषणा भएको छैन।

अन्त्यमा, एक आह्वान

तराई–मधेश आज वर्षाका थोपा होइन, राज्यको उत्तरदायित्व खोजिरहेको छ।

मधेशलाई बचाउन, किसानलाई जोगाउन र खाद्य सुरक्षालाई कायम राख्न तत्काल पहल हुन आवश्यक छ।