चीनको समर्थनपछि म्यान्मारमा युद्धको दिशा सेनातिर फर्कियो

सम्वाददाता:  सुर्य राय

एजेन्सी । म्यान्मारमा चार वर्षभन्दा बढीदेखि जारी युद्ध अहिले फेरि सैन्य जुन्ताको पक्षमा फर्किएको छ। गत वर्ष चिनियाँ सीमासँग जोडिएको क्याउक्मे शहर कब्जा गरेर विद्रोहीहरूले ठूलो सफलता हात पारेका थिए, तर यस वर्ष सेनाले तीन सातामै सो क्षेत्र पुनः नियन्त्रणमा लिन सफल भएको छ।

ताआङ नेशनल लिबरेशन आर्मी (टीएनएलए) को नियन्त्रणमा रहँदा सेनाले दैनिक हवाई आक्रमण गरी क्याउक्मेको धेरै भाग ध्वस्त पारेको थियो। अहिले सेनाको नियन्त्रण कायम भएपछि केही बासिन्दा क्रमशः फर्किन थालेका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार चीनको सहयोगपछि जुन्ताको शक्ति उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। चीनले सेनालाई प्रविधि, ड्रोन र आर्थिक सहयोग प्रदान गरेको र आगामी डिसेम्बरमा हुने भनिएको निर्वाचनलाई पनि समर्थन जनाएको छ। चीनले हालैदेखि सीमामा कडाइ गर्दै विद्रोहीहरूलाई आपूर्ति रोकिदिएको छ, जसले विपक्षी समूहहरूलाई कमजोर बनाएको हो।

सेनाले चीन र रुसबाट प्राप्त लडाकु विमान तथा हजारौं ड्रोनको प्रयोग गरी हवाई आक्रमण तीव्र पारेको छ। यस वर्ष मात्र करिब एक हजारभन्दा बढी नागरिकको मृत्यु भएको अनुमान छ।

त्यस्तै, विद्रोही गठबन्धनभित्र पनि आन्तरिक अविश्वास र नेतृत्वको अभाव देखिएको छ। टीएनएलए, म्यान्मार नेशनल डेमोक्रेटिक अलायन्स आर्मी (एमएनडीएए) र अराकान आर्मीबीच बनेको ‘ब्रदरहुड अलायन्स’ अहिले पछि हट्न बाध्य भएको छ।

विश्लेषक मोर्गन माइकल्सका अनुसार, “सेनाले नयाँ भर्ती, प्रविधि र चीनको कूटनीतिक समर्थनका कारण युद्धको सन्तुलन आफ्नो पक्षमा फर्काएको छ।” उनले चीनको चासो म्यान्मारको स्थायित्व र आफ्ना लगानीीय परियोजनासँग जोडिएको बताउँछन्।

हाल म्यान्मारका धेरै भागमा सेनाको नियन्त्रण बलियो बन्दै गएको छ, यद्यपि राखाइन र चिन राज्यमा अझै विद्रोहीहरूको प्रभाव कायम छ। युद्धले हजारौंको ज्यान लिएको र लाखौं नागरिक विस्थापित भएको अनुमान गरिएको छ।

विश्लेषकहरूले भनेका छन्, “सेनाको विजयले युद्धलाई अन्त्य त गर्ने छैन, बरु म्यान्मारको समाजमा बनिसकेको गहिरो घाउ अझै पुस्तौंसम्म रहिरहनेछ।”