विश्वभर शक्तिशाली भूकम्पको श्रृंखला, नेपालमा पनि जोखिम उच्च





पछिल्लो तीन महिनामा विश्वका विभिन्न भूकम्पीय क्षेत्रमा शक्तिशाली भूकम्पहरू रेकर्ड भएका छन्। फिलिपिन्स, भेनेजुएला, जापान, मेक्सिको, कोलम्बिया र इन्डोनेसियालगायत देशमा ६ म्याग्निच्युडभन्दा माथिका उल्लेखनीय भूकम्पहरू गएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।


पछिल्लो तीन महिनाका उल्लेखनीय भूकम्प

जुन ७: फिलिपिन्स — ७.८

जुन २४: भेनेजुएला — ७.२ र ७.५

जुन २४: जापान — ६.९

जुन २६: फिलिपिन्स — ६.५

जुलाई १७: मेक्सिको — ७.३

जुलाई २८: जापान — ६.८

अगस्ट १०: कोलम्बिया — ७.४

अगस्ट १४: इन्डोनेसिया — ७.७


नेपालमा कस्तो छ जोखिम?


नेपाल विश्वकै सक्रिय भूकम्पीय क्षेत्रमध्ये एक हिमालय क्षेत्रमा अवस्थित छ। भारतीय र युरेसियन प्लेटबीचको निरन्तर टकरावका कारण नेपालको भूकम्पीय जोखिम उच्च रहेको नेपाल सरकारको राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रले जनाएको छ। 


नेपालको इतिहास हेर्दा सन् १९३४ को नेपाल–बिहार भूकम्प करिब ८ म्याग्निच्युडको थियो भने सन् २०१५ को गोरखा भूकम्प ७.८ म्याग्निच्युडको थियो। २०१५ को भूकम्पपछि मे १२ मा ७.३ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली परकम्पसमेत गएको थियो। 


यसअघि सन् १८३३ मा पनि ठूलो भूकम्प गएको ऐतिहासिक अभिलेखहरू छन्। साथै १९८८ मा नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा गएको करिब ६.९ म्याग्निच्युडको भूकम्पले ठूलो जनधनको क्षति गराएको थियो। 


अब नेपालमा ठूलो भूकम्प आउन सक्छ?


नेपाल उच्च भूकम्पीय जोखिममा रहेकाले भविष्यमा ठूलो भूकम्पको सम्भावनालाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन। तर पछिल्लो समय विश्वका अन्य देशमा शक्तिशाली भूकम्प गएको आधारमा “अब नेपालमा पनि ठूलो भूकम्प आउँदैछ” भन्न सकिँदैन। वैज्ञानिक रूपमा भूकम्पको ठ्याक्कै मिति, समय र स्थान पूर्वानुमान गर्ने विश्वसनीय विधि हाल उपलब्ध छैन। 


त्यसैले डर फैलाउनुभन्दा भूकम्प प्रतिरोधी संरचना, सुरक्षित भवन निर्माण, आपत्कालीन सामग्रीको तयारी र जनचेतनामा जोड दिन आवश्यक छ।


स्रोत: USGS तथा नेपाल सरकार, राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्र (NEMRC)

प्रतिक्रिया