ऐतिहासिक परम्पराको निरन्तरता : असार १५ मा दही चिउरा खाँदै नेपाली कृषकले मनाए श्रम उत्सव

काठमाडौं, असार १५ नेपाली कृषि संस्कृति र परम्पराको मौलिक पहिचान बोकेको असार १५, आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइएको छ। यस दिन दही चिउरा खाने परम्परा हजारौं वर्ष पुरानो नेपाली ग्रामीण जीवनशैलीसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ, जसले कृषक जीवन, धान खेती र मौसमी चक्रको समन्वयलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि अनुसार, प्राचीन नेपालमा वर्षा यामको मध्यकाल मानिने असार महिनाको १५ गतेलाई धान रोपाइँको मुख्य समय मानिन्थ्यो। वर्षात्को भरमा खेती गर्ने कृषकहरू बिहान खेतमा रोपाइँ गरी दिउँसो विश्राम स्वरूप दही र चिउरा खाने चलन बसालिएको थियो।

धेरैजसो पहाडी तथा तराई भेगमा यो परम्परा लोकगीत, झ्याउरे भाका, हाँसो-ठट्टा र सामूहिक श्रमसँग जोडिएको छ।

दही चिउरा खाँदाको ऐतिहासिक महत्त्व:

• दही: पोषणयुक्त, थकान हटाउने र शरीरलाई शीतलता दिने।

• चिउरा: सजिलो, भरिलो र खेतमै खान मिल्ने खाद्य सामग्री।

• साझा भोज: सहकार्य र सामाजिक एकताको प्रतिक।

शास्त्रीय मान्यतामा पनि दही र चिउरालाई शुभ तथा पौष्टिक भोजन मानिन्छ। केही ठाउँहरूमा त असार १५ लाई “धान दिवस” को रूपमा समेत मनाउन थालिएको छ, जसले नेपालको कृषिप्रधान समाजको स्मरण गराउँछ।

विगत केही वर्षदेखि कृषि मन्त्रालय र विभिन्न स्थानीय तहहरूले धान दिवसका रूपमा कार्यक्रम गर्दै आएका छन्, जसमा किसानहरू, विद्यार्थी, सरकारी कर्मचारी र पत्रकारहरू समेत सहभागी हुन्छन्।

यसरी, असार १५ केवल एक चाड होइन, नेपाली इतिहास, संस्कार, श्रम र प्रकृतिप्रतिको समर्पणको प्रतीक बनेको पर्व हो, जसले हाम्रो मौलिकताको संरक्षण र पहिचानलाई बलियो बनाउँदै आएको छ।

- Aama Darshan News