बेगनास ताल : इतिहास, सौन्दर्य र पर्यटनको समिश्रण

पोखरा । नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण पोखरा उपत्यकामा अवस्थित बेगनास ताल ऐतिहासिक, पर्यटकीय तथा जैविक विविधताका दृष्टिले महत्वपूर्ण तालहरूमध्ये एक हो। फेवा तालपछि पोखराको दोस्रो ठूलो तालका रूपमा परिचित यो ताल पर्यावरणीय रूपमा पनि विशिष्ट मानिन्छ।

इतिहास र नामकरण

बेगनास तालको नामकरणको विषयमा विभिन्न ऐतिहासिक तथ्यहरू पाइन्छन्। स्थानीय कथनअनुसार, परापूर्वकालमा यस क्षेत्रको जलस्रोत व्यवस्थापन तथा वासस्थानका कारण बेगनास भन्ने नाम रहन गएको हो। साथै, यस क्षेत्रका पुराना बस्ती तथा गुठीहरूसँग सम्बन्धित विभिन्न ऐतिहासिक प्रमाणहरू फेला परेका छन्।

भौगोलिक विशेषता र जैविक विविधता

१. क्षेत्रफल : करिब ३.२८ वर्ग किलोमिटर

२. गहिराइ : अधिकतम १० मिटर

३. स्थान : पोखरा-३१, कास्की

४. तालको विशेषता : बेगनास ताल पोखराको उत्तरपूर्वी भेगमा अवस्थित रहेको छ। यो ताल रुपा ताल सँग निकट रहेको छ र दुवै तालहरूलाई फरक पार्ने डाँडालाई पाँचभञ्ज्याङ भनेर चिनिन्छ।

५. जैविक विविधता : तालमा विभिन्न प्रकारका माछाहरू पाइन्छन्, जसमा स्थानीय तथा व्यावसायिक रूपमा पालिएका माछा मुख्य छन्। साथै, जलचर तथा पक्षीहरूको वासस्थानका रूपमा पनि यो ताल महत्वपूर्ण मानिन्छ।

पर्यटन र आर्थिक महत्व

बेगनास ताल पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्रबिन्दु बन्दै गएको छ। यहाँ डुंगा सयर, माछा पालन, फोटोग्राफी, र पारिवारिक भ्रमण को लागि उत्कृष्ट गन्तव्य मानिन्छ। हिमालय श्रृंखलाको मनमोहक दृश्यले यहाँका पर्यटकहरूलाई थप आकर्षित गर्छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा यहाँका स्थानीय समुदायहरूले इको-टुरिज्म तथा सस्टेनेबल टुरिज्म प्रवर्द्धन गर्दै आएका छन्। यस क्षेत्रको पर्यटन व्यवसायले कास्की जिल्लाको आर्थिक वृद्धिमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ।

संरक्षणका चुनौतीहरू

१. जलप्रदूषण : तालमा फोहोर पानी मिसिनु र प्लास्टिकजन्य प्रदूषण मुख्य चुनौती बनेको छ।

२. वातावरणीय प्रभाव : वर्षेनी तालको पानीको स्तर घट्ने समस्या देखिएको छ, जसले माछापालन तथा पर्यटन क्षेत्रमा असर पुर्याएको छ।

३. अनियन्त्रित शहरीकरण : तालको आसपासका क्षेत्रमा अव्यवस्थित शहरीकरणले प्राकृतिक सौन्दर्य तथा जैविक विविधतामा असर पुर्याइरहेको छ।

बेगनास ताल ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले मात्र नभई जैविक विविधता संरक्षणका लागि पनि महत्वपूर्ण सम्पदा हो। यसको दीर्घकालीन संरक्षण तथा व्यवस्थापनका लागि उचित नीति तथा स्थानीय समुदायको सहभागिता आवश्यक छ। पोखराको पर्यटकीय विकाससँगै बेगनास तालको महत्त्व अझै वृद्धि हुँदै जाने विश्वास गरिएको छ।