पात्रो
राशिफल
विदेशी विनिमय
सुन / चाँदी
युनिकोड
मौसम
शेयर बजार
सन्चारकर्मी सुर्य राय
काठमाडौं, – विश्वमा पेट्रोलियम पदार्थको राजनीति झन् जटिल बन्दै गइरहेका बेला नेपाल जस्तो पेट्रोलियम आयातमा निर्भर राष्ट्रले गम्भीर असर भोग्दै आएको छ। पछिल्ला दशकहरूमा पेट्रोलको मूल्य अस्थिर भइरहँदा नेपालले वैकल्पिक ऊर्जा स्रोतको पहिचान गर्नुपर्ने आवश्यकतामा विशेष जोड दिन थालिएको छ।
नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको परनिर्भरता उच्च रहेको छ। प्रत्येक वर्ष नेपालले खर्बौं रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात गर्छ, जसले गर्दा विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा नकारात्मक असर परेको छ। इन्धनको मूल्य वृद्धिले यातायात भाडादेखि उपभोग्य वस्तुको मूल्यसम्म वृद्धि गराउने भएकाले यसको प्रत्यक्ष असर आम उपभोक्तामा पर्ने गरेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार नेपालले जलविद्युत्, सौर्य ऊर्जा, जैविक ऊर्जा र हाइड्रोजन ऊर्जालाई वैकल्पिक रूपमा विकास गर्न सकेमा ऊर्जा आत्मनिर्भर बन्न सक्नेछ। जलविद्युत् उत्पादनमा नेपाल विश्वमै अगाडि भए तापनि यसको पूर्ण उपयोग हुन सकेको छैन। विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोगलाई प्रवर्द्धन गरेर पेट्रोलियम खपत न्यूनीकरण गर्न सकिने विज्ञहरूको सुझाव छ।
ऊर्जा विज्ञ रमेश अधिकारीका अनुसार, “नेपालमा पर्याप्त जलस्रोत भएकोले यहाँ जलविद्युत्को सम्भावना धेरै राम्रो छ। पेट्रोलियम पदार्थको विकल्प पहिचान गरेर नेपाललाई ऊर्जा आत्मनिर्भर बनाउन सकिन्छ।”
यसैबीच, सरकारका विभिन्न नीति तथा कार्यक्रमले विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोग बढाउने लक्ष्य लिएको छ। यद्यपि, आवश्यक पूर्वाधारको अभाव, चार्जिङ स्टेसनहरूको सीमितता र जनचेतनाको कमीले यो प्रक्रिया सुस्त देखिएको छ।
सौर्य ऊर्जा र जैविक ऊर्जालाई समेत प्राथमिकता दिने हो भने नेपालले इन्धन आयातमा निर्भरता घटाउन सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ। तर, यसका लागि दीर्घकालीन योजना, लगानी वृद्धि र प्रविधिको हस्तान्तरण आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।
सरकारले वैकल्पिक ऊर्जा विकास तथा प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकतामा राख्दै ठोस रणनीति अवलम्बन गर्नुपर्ने आवाज उठ्न थालेको छ। ऊर्जा आत्मनिर्भरता हासिल गर्न दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको विज्ञहरूको सुझाव छ। “यदि सरकार र निजी क्षेत्रले सहकार्य गर्दै अगाडि बढेमा नेपालले वैकल्पिक ऊर्जाको माध्यमबाट पेट्रोलियम पदार्थको राजनीति र मूल्य उतारचढावको असरबाट जोगिन सक्छ,” विज्ञहरू बताउँछन्।
(Aama Darshan News)
